CPI là gì? Cách tính chỉ số giá tiêu dùng CPI chuẩn nhất

146
CPI là viết tắt của cụm từ Consumer Price Index trong tiếng anh, được hiểu là chỉ số giá tiêu dùng

CPI là gì? Có những ưu nhược điểm nào? Cách tính ra sao? Có ý nghĩa gì? Bài viết này sẽ cung cấp cho bạn những thông tin vô cùng hữu ích về CPI, hãy cùng nganhangvn.net tham khảo ngay nhé.

1. Chỉ số CPI là gì?

  • CPI là viết tắt của cụm từ Consumer Price Index trong tiếng anh, được hiểu là chỉ số giá tiêu dùng, là chỉ số phần trăm để phản ánh sự thay đổi tương đối của giá cả hàng hóa tiêu dùng theo thời gian và được biểu thị qua đơn vị phần trăm (%). Tính đến nay, chỉ số CPI là chỉ số được sử dụng phổ biến nhất để đo lường mức giá và sự thay đổi của giá cả, điều này còn thường được gọi là lạm phát.

Ví dụ: Một giỏ hàng hóa bao gồm thịt gà và thịt lợn. Chọn năm 2021 là năm cơ sở thì giá giỏ hàng hóa năm 2021 như sau:

·        Thịt gà: 90.000đ / kg.

·        Thịt lợn: 120.000đ / kg.

Hiện tại năm 2022, giá bán của giỏ hàng hóa này như sau:

·        Thịt gà: 120.000đ / kg.

·        Thịt lợn: 150.000đ / kg.

Nếu bạn mua 10kg thịt gà và 5kg thịt lợn, chỉ số giá tiêu dùng của giỏ hàng hóa này sẽ được tính như sau: CPI = [(5 x 120000 + 10 x 150000)/(5 x 90000 + 10 x 120000)] x 100 = 127,27%.

Chỉ số GAP là gì? Cách giao dịch GAP trong chứng khoán.

Chỉ Số P/E là gì? P/B là gì? Cách tính P/E và P/B

EPS là gì? Ý nghĩa chỉ số EPS? Cách Tính EPS và các câu hỏi về EPS

2. Ý nghĩa của CPI

  • Vì phản ánh một cách tương đối mức độ biến động giá bán lẻ hàng hóa - dịch vụ của các hộ gia đình nên được sử dụng để theo dõi sự thay đổi về chi phí sinh hoạt theo thời gian. 
  • CPI là thước đo của lạm phát. Sự thay đổi của CPI sẽ gây ra tình trạng lạm phát hoặc giảm phát. Nếu giá cả tăng mất kiểm soát thì lạm phát sẽ trở thành siêu lạm phát. Còn nếu giá cả sụt giảm sẽ dẫn đến hiện tượng giảm phát - suy thoái kinh tế - thất nghiệp.
  • Cho biết sự thay đổi về giá cả của nền kinh tế quốc gia đối với Chính phủ, đồng thời cũng cung cấp thông tin cho nhà đầu tư, doanh nghiệp, người lao động để có thể đưa ra các quyết định kinh tế phù hợp.
  •  Qua việc tổng hợp về CPI, Chính phủ sẽ điều chỉnh giá cả để phòng tình trạng lạm phát xảy ra.
  •  Vì được lưu thông tại nhiều nước trên thế giới nên giá trị đồng đô la tăng hay giảm sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến giá trị sản phẩm hàng hóa xuất nhập khẩu. Do đó CPI được xem là công cụ điều chỉnh đồng đô la Mỹ.
  • Được xem là cơ sở thực hiện việc điều chỉnh chi phí sinh hoạt và an sinh xã hội, bởi qua nghiên cứu chi phí sinh hoạt người lao động bỏ ra qua chỉ số giá tiêu dùng, Chính phủ sẽ có chính sách điều chỉnh tăng giảm lương phù hợp.

3. Ưu nhược điểm của chỉ số CPI 

Ưu Điểm

  • CPI là một chỉ tiêu tương đối, phản ánh mức độ biến động của giá bán lẻ hàng hóa tiêu dùng và dịch vụ dùng trong sinh hoạt của người dân.
  • Khi chỉ số CPI tăng thì mức giá trung bình tăng và ngược lại, khi chỉ số CPI giảm thì mức giá trung bình cũng sẽ giảm.
  • Chỉ số CPI có vai trò vô cùng quan trọng bởi nó chính là thước đo cho lạm phát. Sự biến động mạnh mất kiểm soát của chỉ số CPI có thể gây ra tình trạng lạm phát hoặc giảm phát.
  • CPI giúp cung cấp những thông tin về sự thay đổi giá cả trong nền kinh tế của quốc gia cũng như góp phần vào sự điều chỉnh các thành phần trong nền kinh tế đất nước và giúp cân bằng chi phí sinh hoạt, an sinh xã hội.

Nhược Điểm

  • Chỉ đưa ra được những ước tính chính thức cho đại đa số trong dân cư chứ không áp dụng cho tất cả các nhóm dân cư. 
  • Không đo lường được các khía cạnh ảnh hưởng đến mức sống cũng như không xác định được các yếu tố về xã hội và môi trường.
  • Chỉ số CPI giữa hai khu vực khác nhau nhưng không phải lúc nào cũng phản ánh được giá của sản phẩm giữa hai khu vực đó. 

4. Cách tính chỉ số giá tiêu dùng CPI

 

Bước 1: Cố Định Giỏ Hàng Hóa

Các nhà nghiên cứu sẽ xác định được số lượng hàng hoá và dịch vụ tiêu biểu mà một người tiêu dùng mua thông qua việc điều tra.

Bước 2: Xác Định Giá Cả

Các nhà nghiên cứu sẽ thống kê giá cả của mỗi mặt hàng trong giỏ hàng hoá tại mỗi thời điểm nhất định.

Bước 3: Tính Toán Chi Phí Để Mua Giỏ Hàng Hóa, Dịch Vụ

Để có thể tính toán được chi phí này, các nhà nghiên cứu sẽ dùng số lượng mỗi mặt hàng nhân với giá cả của từng loại hàng hoá rồi cộng lại với nhau.

Bước 4: Tính Chỉ Số Giá Tiêu Dùng CPI

Ta có công thức:

Thời kỳ gốc sẽ được thay đổi trong khoảng từ 5 – 7 năm tùy vào đất nước đó.

CPI còn được dùng để tính chỉ số lạm phát theo thời kỳ qua công thức sau:

5. Các vấn đề đặt ra khi tính toán chỉ số CPI

  • CPI không thể phản ánh được độ lệch thay thế vì nó đang sử dụng giỏ hàng hoá cố định, do đó làm CPI có thể đã đánh giá cao hơn mức giá thực tế.
  • CPI không phản ánh được sự xuất hiện của những hàng hoá mới vì nó sử dụng giỏ hàng hoá cố định.
  • CPI cũng không phản ánh được sự thay đổi của chất lượng hàng hoá vì nếu mức giá của một hàng hóa cụ thể nào đó tăng nhưng chất lượng cũng tăng tương ứng thậm chí tăng hơn thì có thể thấy mức giá không hề tăng thêm.

6. Tác động của CPI đến nền kinh tế

  •  Khi CPI tăng, điều này phản ánh giá cả các mặt hàng tiêu dùng đều tăng, tác động đến đời sống sinh hoạt của người dân. Đặc biệt, bộ phận người dân có thu nhập thấp sẽ khó khăn hơn vì chi phí chi tiêu cho sinh hoạt tăng lên.
  •  Khi CPI giảm, điều này phản ánh giá cả hàng hóa trong giỏ hàng cố định giảm, nếu mức thu nhập của người lao động không đổi thì đời sống của người dân sẽ được nâng cao hơn. 

7. Phương pháp điều tra và tính chỉ số giá tiêu dùng

  • CPI của nước ta đã và đang được tính cho cả nước bao gồm 8 vùng kinh tế và 64 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương.
  • Ở nước ta, quyền số tính chỉ số giá tiêu dùng được sử dụng cố định trong 5 năm và tính cho năm gốc so sánh. Trong thời kỳ 2016- 2020 năm gốc so sánh là năm 2015, do đó giá kỳ gốc theo danh mục mặt hàng, dịch vụ đại diện mới, quyền số để tính chỉ số giá tiêu dùng đều phải là số liệu của năm 2015.Trong đó quyền số năm 2015 được tổng hợp từ kết quả cuộc điều tra Mức sống dân cư năm 2014 của Tổng cục Thống kê.

Kết luận:

Hy vọng qua bài viết này các bạn sẽ hiểu rõ hơn về chỉ số giá tiêu dùng CPI và có thể tính chỉ số CPI nếu cần thiết. Hãy cùng đón đọc những bài viết sau của chúng tôi với những kiến thức vô cùng bổ ích và thú vị khác nhé.

 

Bình luận


Tin liên quan

Lợi tức là gì? Công thức tính là gì? So sánh lợi nhuận và lợi tức

Lợi tức là gì? Công thức tính là gì? So sánh lợi nhuận và lợi tức

17/03/22 trong Tin tức