Cổ tức là gì? Các hình thức trả Cổ tức

191
Cổ tức (Dividend) là một phần lợi nhuận sau thuế của một công ty cổ phần được chia cho các cổ đông. Cổ tức được thanh toán bằng tiền, cổ phiếu

Đây chính là bài viết cho bạn cái nhìn tổng quan nhất dành cho bạn nếu bạn đang tìm hiểu về cổ tức.

Trong bài viết này, Nganhangvn.net sẽ chia sẻ giải đáp tất cả các vấn đề quan trọng mà bạn cần hiểu về cổ tức, để giúp bạn tránh những sai lầm không đáng có khi đầu tư chứng khoán.

Đầu tiên bạn hãy bắt đầu với khái niệm cổ tức

1. Cổ tức là gì

Cổ tức (Dividend) là một phần lợi nhuận sau thuế của một công ty cổ phần được chia cho các cổ đông. Cổ tức được thanh toán bằng tiền, cổ phiếu

2. Ý nghĩa của cổ tức

  • Mục đích cơ bản của bất kể doanh nghiệp nào là tạo ra lợi nhuận cho chủ sở hữu của nó, và cổ tức là cách quan trọng nhất mà một doanh nghiệp có thể đạt được điều này. 
  • Khi hoạt động kinh doanh của công ty có lãi, một phần lợi nhuận được để lại và tái đầu tư vào doanh nghiệp và một khoản dự trữ được trích lập, gọi là lợi nhuận giữ lại, phần lợi nhuận còn lại được trả cho các cổ đông, cổ đông, gọi là cổ tức. Khi trả cổ tức làm giảm lượng tiền mặt lưu thông của một doanh nghiệp, nhưng phân chia lợi nhuận cho chủ sở hữu xét cho cùng là mục tiêu cốt lõi của mọi doanh nghiệp.

3. Ưu và Nhược điểm của Cổ Tức

3.1. Trả cổ tức bằng tiền

* Ưu điểm trả cổ tức bằng tiền:

  • Việc trả cổ tức bằng tiền mặt tạo cảm giác chắc chắn khi tìm kiếm lợi nhuận trong đầu tư cổ phiếu cho cổ đông. So với việc giữ lại khoản lợi nhuận sau thuế và chạy theo những cơ hội “bóng bẩy” nhưng không có tính chắc chắn của doanh nghiệp. Vì vậy, việc nhận cổ tức bằng tiền mặt từ doanh nghiệp mang tính đảm bảo và tâm lý an toàn hơn rất nhiều đối với các cổ đông đầu tư với phong thái phòng thủ.

  • Cũng là  minh chứng thể hiện dòng tiền vững mạnh của doanh nghiệp giúp tạo được lòng tin và tâm lý an toàn khi đầu tư. Tuy vậy,việc xem xét kỹ lưỡng thời gian chi trả cổ tức, sự ổn định và cổ tức có sự tăng trưởng của các cổ đông là cần thiết giúp tránh khỏi việc đi vay mượn nợ để trả cổ tức cho cổ đông của doanh nghiệp.

* Nhược điểm trả cổ tức bằng tiền:

  • Phải chịu 2 lần thuế: lần đầu là thuế thu nhập doanh nghiệp (hiện tại đang ở mức 20-22%)nhưng tùy vào các lĩnh vực ngành nghề mà có những đặc thù ưu đãi về mức thuế riêng biệt. Lần thứ hai là  phải chịu thuế thu nhập cá nhân ở mức là 5% phần cổ tức bằng tiền mặt này. Giả sử công ty trả cổ tức là 4.000 đồng thì thực tế bạn chỉ còn nhận lại được mức cổ tức thực tế là 3.800 đồng sau khi trừ các khoản thuế phí,.
  • Khi chi trả cổ tức bằng tiền mặt thì lượng tiền trong doanh nghiệp sẽ giảm.  Mà đối với các công ty đang gặp khó khăn về tài chính, hoặc công ty đang trong giai đoạn phát triển nhanh và mở rộng sẽ dẫn đến việc doanh nghiệp thiếu hụt tiền để mở rộng sản xuất kinh doanh và tác động đến sự phát triển của doanh nghiệp.

3.2. Trả cổ tức bằng cổ phiếu 

* Ưu điểm trả cổ tức bằng cổ phiếu:

  • Đối với những cổ phiếu có tính thanh khoản ít thì việc trả cổ tức bằng cổ phiếu sẽ tăng tính thanh khoản cho thị trường chứng khoán .Nhờ đó giảm thị giá và giảm rủi ro thanh khoản giúp có thể dễ dàng mua bán trao đổi cổ phiếu do ảnh hưởng giá tăng.
  • So với việc phát hành cổ tức bằng tiền mặt, nhà đầu tư không bị đánh thuế 2 lần khi nhận cổ tức bằng cổ phiếu do đó làm tăng giá trị nhận được thực tế cho cổ đông.
  • Khi không chi trả cổ tức bằng tiền mặt, công ty có thể đầu tư vào những dự án mang đến lợi nhuận tốt  về lâu dài cho cổ đông hoặc khắc phục những khó khăn hiện tại trong công ty nhờ giữ lại nguồn tiền để mở rộng sản xuất kinh doanh.

* Nhược điểm trả cổ tức bằng cổ phiếu:

  • Việc chia cổ tức bằng cổ phiếu cũng như không chia vì mức vốn hóa không đổi. Bên cạnh đó, để cổ phiếu mới phát hành và về tài khoản rồi mới mua bán giao dịch được cổ phiếu đó, nhà đầu tư phải chờ một thời gian khá lâu (từ 2 đến 3 tháng).

  • Làm giá cổ phiếu sẽ bị ảnh hưởng giảm thêm nếu các doanh nghiệp đầu tư vào những dự án không hiệu quả.

4. Các hình thức trả cổ tức 

Có các hình thức trả cổ tức sau :

4.1. Trả cổ tức bằng tiền mặt

  • Trả bằng tiền là trả cổ tức bằng tiền mặt trực tiếp vào tài khoản chứng khoán cho cổ đông của doanh nghiệp.
  • Ở thị trường chứng khoán Việt Nam, khi công bố tỷ lệ trả cổ tức bằng tiền của 1 doanh nghiệp, thì tức là dựa vào mệnh giá của cổ phiếu (tương ứng 10.000 đồng/CP)

Ví dụ: Ngày 20/11/2020, Tổng CTCP Vận tải Dầu khí (PVT) chi trả cổ tức năm 2019 bằng tiền với tỷ lệ 5%. Như vậy, 1 cổ phiếu PVT sẽ nhận được: 5% x 10.000 = 500 đồng.

Chú ý: Tỷ lệ cổ tức không tính trên giá thị trường giao dịch hàng ngày mà sẽ được tính trên mệnh giá 10.000đ/cổ phiếu 

4.2. Trả cổ tức bằng cổ phiếu 

  • Trả cổ tức bằng cổ phiếu ở những doanh nghiệp đang trong giai đoạn tăng trưởng cao là khá phổ biến.
  • Bởi lúc này doanh nghiệp đang muốn mở rộng kinh doanh nên có nhu cầu cao được giữ lại lợi nhuận. Để trả cổ tức cho cổ đông ,họ có thể phát hành thêm cổ phiếu (zero-cost) hay dùng cổ phiếu quỹ (nếu có).

Ví dụ: Ngày 20/11/2020, Tổng CTCP Vận tải Dầu khí (PVT) trả cổ tức bằng cổ phiếu năm 2019 tỷ lệ 13%, như vậy, cổ đông nắm giữ 100 cổ phiếu PVT sẽ nhận được thêm 13 cổ phiếu mới.

4.3. Trả cổ tức bằng tài sản khác

  • Tài sản khác mà doanh nghiệp trả cho cổ đông ở đây có thể là các hàng hóa, thành phẩm, bất động sản, cổ phiếu hay các sản phẩm tài chính.
  • Rất hiếm xảy ra hình thức trả cổ tức này tuy vậy trên thực tế vẫn có những công ty trên thế giới thanh toán cổ tức bằng hình thức này. 

5. Cách thức chi trả cổ tức

Cơ quan có nghĩa vụ quyết định mức cổ tức hằng năm của từng loại cổ phần là Đại hội đồng cổ đông (Theo quy định tại điểm b khoản 2 Điều 138 Luật Doanh nghiệp 2020). Tuy nhiên, Hội đồng quản trị kiến nghị mức cổ tức được trả.

Quy trình công ty chi trả cổ tức cho cổ đông như sau( khoản 4 Điều 135 Luật Doanh nghiệp 2020):

·        Bước 1: Hội đồng quản trị đề xuất mức cổ tức mà cổ đông được trả; quyết định thời gian và thủ tục trả cổ tức.

·        Bước 2: Đại hội đồng cổ đông được tổ chức thường niên để xem xét phương án trả cổ tức và xác định mức cổ tức trên mỗi cổ phiếu của từng loại.

·        Bước 3: Sau khi xác định thời điểm trả cổ tức, Hội đồng quản trị lập danh sách các cổ đông nhận cổ tức, tiếp đến  xác định mức, hình thức và thời hạn trả cổ tức cho từng cổ phiếu nhất là  30 ngày trước mỗi lần chia cổ tức

·        Bước 4: Thông báo cho các cổ đông về việc công ty chi trả cổ tức. Thông báo được gửi về theo thông tin địa chỉ đăng ký của cổ đông trước khi thực hiện trả cổ tức chậm nhất là 15 ngày.Thông báo cho cổ đông về việc trả cổ tức của công ty. Thông báo sẽ được gửi theo địa chỉ đã đăng ký dựa trên thông tin cổ đông trước khi chia cổ tức muộn nhất là 15 ngày. 

·        Bước 5: Trả cổ tức cho cổ đông. Việc chi trả cổ tức phải được thanh toán đầy đủ trong vòng 6 tháng kể từ ngày kết thúc Đại hội cổ đông.

Lưu ý:

Trong trường hợp cổ đông chuyển nhượng cổ phần của mình vào giữa thời điểm kết thúc lập danh sách trả cổ tức thì người có quyền nhận cổ tức từ công ty sẽ là người chuyển nhượng.

Trường hợp công ty không phải làm thủ tục chào bán thêm cổ phần là khi công ty chi trả cổ tức bằng cổ phần. Tuy nhiên, công ty đó phải đăng ký tăng vốn điều lệ tương ứng với tổng mệnh giá của các cổ phần dùng cho chi trả cổ tức trong khoảng thời gian là 10 ngày kể từ ngày thanh toán cổ tức.

6. Trả cổ tức bằng cổ phiếu hay tiền mặt thì tốt hơn?

Nhà đầu tư cần phải nắm rõ các đặc điểm nổi bật của từng hình thức để có thể xác định được cách thức chi trả cổ tức nào là tốt hơn. Bạn có thể dễ dàng phân biệt được đâu là sự lựa chọn tốt nhất mà bạn đang tìm kiếm nếu nắm được mấu chốt này.

6.1. Trả cổ tức bằng tiền mặt:

  • Bản chất khi trả cổ tức bằng tiền mặt là dòng tiền từ lợi nhuận sau thuế sẽ đi ra  khỏi doanh nghiệp. Cụ thể, do được chi trả cho các cổ đông qua tài khoản nên lợi nhuận thuần trong doanh nghiệp giảm.

6.2. Trả cổ tức bằng cổ phiếu:

  • Dù doanh nghiệp trả cổ tức bằng cổ phiếu hay thưởng cổ phiếu thì bản chất về mặt kinh doanh và tài chính là không đổi mà chỉ thay đổi về mặt bút toán báo cáo kế toán từ lợi nhuận chưa phân phối sang vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp. Mặc dù vậy, thông thường trong ngắn hạn sẽ ảnh hưởng tích cực đến giá cổ phiếu nhưng nếu hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp không tốt thì giá sẽ trở về mức trước khi tăng hoặc có thể giảm.
  • Việc trả cổ tức bằng cổ phiếu là vô nghĩa với những nhà phân tích cơ bản hay đầu tư vào giá trị . Đây là lý do tỷ phú Warren Buffett của công ty Berkshire Hathaway chưa bao giờ trả cổ tức bằng cổ phiếu hay chia tách cổ phiếu . Vì giá của một cổ phiếu công ty Berkshire Hathaway lên đến 6 tỷ đồng/ cổ phiếu loại A vào năm 2017 là rất cao.
  • Khi có tin công ty chia cổ tức bằng cổ phiếu hay cổ phiếu lớn thì giá cổ phiếu của công ty đó thường sẽ có xu hướng tăng với những nhà đầu tư thiên về phân tích kỹ thuật.

6.3. Trả cổ tức bằng cổ phiếu hay tiền mặt thì tốt hơn?

Vì “tiền trao cháo múc” gần như là tốt hơn nên số đông nhà đầu tư đầu ưa thích được hưởng cổ tức bằng tiền mặt. Việc trả cổ tức bằng tiền mặt cũng thể hiện tình hình hoạt động của công ty đang phát triển và có tạo ra lợi nhuận. Tuy nhiên trong một số trường hợp, không phải lúc nào trả cổ tức bằng tiền mặt cũng tốt. Để đưa ra cho mình nhận định đúng đắn nhất nhà đầu tư cần đánh giá đồng thời hiểu rõ được bản chất trong việc trả cổ tức của công ty.

7. Một số câu hỏi liên quan tới cổ tức

  • Cổ phần ưu đãi cổ tức là gì?

Cổ phiếu ưu đãi cổ tức là cổ phiếu được trả cổ tức cao hơn cổ phiếu phổ thông hoặc lãi suất ổn định hàng năm. Cổ tức được trả hàng năm bao gồm cổ tức cố định và cổ phiếu thưởng. 

Lưu ý rằng cổ tức cố định không phụ thuộc vào lãi hay lỗ của kết quả kinh doanh công ty.

  • Cổ tức ưu đãi là gì?

Cổ tức ưu đãi là phần lợi nhuận của công ty được dành để trả cho cổ đông, được ưu tiên hơn so với cổ tức phổ thông và được coi là một khoản phải trả của công ty sau khi chúng được công bố

  • Phát hành cổ phiếu trả cổ tức là gì?

Phát hành cổ phiếu để trả cổ tức là một doanh nghiệp thay việc trả cổ tức bằng tiền mặt hoặc mua lại cổ phiếu thì sẽ phát hành thêm cổ phiếu cho cổ đông. Việc phát hành cổ tức bằng cổ phiếu không làm thay đổi quyền và lợi ích, tỷ lệ sở hữu cổ phần của từng cổ đông trong doanh nghiệp không thay đổi. 

Doanh nghiệp có thể trả cổ tức bằng cổ phiếu được lấy từ các nguồn sau: Lợi nhuận sau thuế được giữ lại, thặng dư vốn chủ sở hữu, các quỹ dự phòng của doanh nghiệp 

Trên đây là các thông tin về cổ tức ,các hình thức cũng như quy trình chi trả cổ tức. Hy vọng bài viết giúp bạn có cái nhìn chính xác và đưa ra những quyết định khi tham gia thị trường chứng khoán

 

Bình luận


Tin liên quan

Bạch Kim là gì? Bạch kim có tốt không? Giá Bạch Kim bao nhiêu

Bạch Kim là gì? Bạch kim có tốt không? Giá Bạch Kim bao nhiêu

13/03/22 trong Tin tức

Doanh Thu là gì, Công Thức Tính Doanh Thu, Các loại Doanh Thu

Doanh Thu là gì, Công Thức Tính Doanh Thu, Các loại Doanh Thu

13/03/22 trong Tin tức

ROA là gì? Công thức tính ROA? Ý nghĩa ROA trong kinh doanh

ROA là gì? Công thức tính ROA? Ý nghĩa ROA trong kinh doanh

13/03/22 trong Tin tức

Chỉ Số P/E là gì? P/B là gì? Cách tính P/E và P/B

Chỉ Số P/E là gì? P/B là gì? Cách tính P/E và P/B

10/03/22 trong Tin tức