Cổ phiếu quỹ là gì? Điều kiện và cách mua cổ phiếu quỹ

176
Cổ phiếu quỹ - tiếng Anh là Treasury Stock: là loại hình cổ phiếu được phát hành bởi các công ty cổ phần.

Ngoài các hình thức đầu tư cổ phiếu hay trái phiếu, có lẽ các bạn cũng đã nghe nói đến cổ phiếu quỹ. Tuy nhiên thì loại cổ phiếu này lại không được lưu hành và giao dịch trên các sàn chứng khoán cũng như các nhà đầu tư cũng sẽ không dễ dàng mà mua được. Vậy thì cổ phiếu quỹ là gì và nó có đặc điểm như thế nào? Được giao dịch ra sao? Hãy cùng Nganhangvn.net theo dõi bài viết sau đây và chúng tôi sẽ giải đáp tất cả những thắc mắc trên của các bạn.

1. Cổ phiếu quỹ là gì? 

Cổ phiếu quỹ - tiếng Anh là Treasury Stock: là loại hình cổ phiếu được phát hành bởi các công ty cổ phần. Và sau đó thì chính các công ty này sẽ sử dụng các nguồn vốn hợp pháp và mua lại cũng như đồng thời nắm giữ như các nhà đầu tư khác. Đặc biệt là số cổ phiếu này không được tính vào số lượng công ty đang lưu hành.

Cổ phiếu Midcap là gì? Có nên đầu tư cổ phiếu Midcap?

Cổ phiếu penny là gì? Top 10 cổ phiếu penny tốt nhất 2022

2. Ưu nhược điểm của cổ phiếu quỹ

Cổ phiếu quỹ là có rất nhiều ưu điểm nhưng kèm theo đó thì nó cũng có một số nhược điểm nhất định. Cụ thể, ưu điểm và nhược điểm của loại cổ phiếu này như sau:

2.1. Ưu điểm của Cổ Phiếu Quỹ

  • Khi cổ phiếu của một công ty nào đó đang trong tình trạng bị định giá thấp hơn thực thế thì việc doanh nghiệp mua lại cổ phiếu quỹ sẽ tạo ra cơ hội để tăng giá và kích thích cổ phiếu. Bên cạnh đó thì việc này còn giúp lấy lại niềm tin của các cổ đông trong doanh nghiệp.
  • Trong trường hợp mà giá cổ phiếu của một doanh nghiệp đang giảm sâu thì cổ phiếu quỹ sẽ phần nào đó giúp doanh nghiệp khẳng định trước các nhà đầu tư cũng như các cổ đông của họ rằng rằng công ty vẫn đang hoạt động rất tốt.
  • Việc thu mua cổ phiếu của các doanh nghiệp cũng giúp tác động tới xu hướng biến động giá của thị trường cũng như làm tăng giá cổ phiếu và giúp kích cầu hay giúp làm giảm tốc độ giảm giá cổ phiếu. Thông qua đó sẽ giúp thị trường giao dịch càng hấp dẫn và sôi động hơn.
  • Đây được xem như một kênh đầu tư và doanh nghiệp có thể sử dụng một cách hiệu quả nguồn tiền nhàn rỗi.
  • Thay vì ESOP ( là một loại cổ phiếu được sử dụng bởi các doanh nghiệp lớn phát hành cho người lao động với mức giá ưu đãi) thì doanh nghiệp có thể phát hành cổ phiếu để thưởng cho nhân viên.
  • Giúp cải thiện các chỉ tiêu về lợi nhuận trên cổ phần (chỉ số EPS) trên thị trường.

2.2. Nhược điểm của Cổ Phiếu Quỹ

  • Mặc dù có nhiều ưu điểm như đã nêu ở trên nhưng cổ phiếu quỹ vẫn tồn tại một số nhược điểm nhất định, cụ thể như sau:
  • Thường dễ bị lạm dụng và gây ảnh hưởng tới an toàn tài chính của các công ty, từ đó sẽ gây thiệt hại cho các cổ đông khác trong doanh nghiệp.
  • Việc giao dịch một lượng lớn cổ phiếu quỹ sẽ làm giảm nguồn tiền mặt cũng như giảm các chi phí cho các hoạt động khác của công ty.
  • Một số trường hợp thì việc doanh nghiệp mua cổ phiếu quỹ có thể khiến giá của cổ phiếu trên thị trường không đổi hoặc thậm chí là tiếp tục giảm.
  • Khi một công ty mua cổ phiếu quỹ thì có thể sẽ ảnh hưởng đến tâm lý các nhà đầu tư khiến họ cho rằng tiềm năng tăng trưởng của doanh nghiệp đang bị giảm đi. Và từ đó sẽ làm suy giảm niềm tin của các nhà đầu tư cũng như các cổ đông của doanh nghiệp. 
  • Vì vậy, khi mua cổ phiếu quỹ thì các doanh nghiệp cần lưu ý một số điểm như sau:
  • Cần phải cân nhắc kỹ lưỡng số lượng cổ phiếu mà mình cần mua.
  • Tham khảo giá cổ phiếu trên thị trường, và từ đó quyết định và lựa chọn về hình thức mua - là khớp lệnh hay thỏa thuận để có thể đem lại lợi thế tối ưu cho doanh nghiệp của mình.
  • Cần cân đối nguồn vốn của doanh nghiệp

3. Điều kiện mua lại cổ phiếu quỹ

  • Công ty đại chúng khi mua lại cổ phiếu của mình để làm cổ phiếu quỹ thì phải đáp ứng các điều kiện sau:
  • Phương án mua lại cổ phiếu phải được Hội đồng quản trị thông qua. Trong đó phải nêu rõ thời gian thực hiện cũng như các nguyên tắc xác định giá.
  •  Theo quy định về cổ phiếu quỹ, công ty chứng khoán được chỉ định thực hiện giao dịch.
  • Đủ nguồn để có thể mua lại cổ phiếu từ các nguồn sau: thặng dư vốn cổ phần hay quỹ đầu tư phát triển và lợi nhuận sau thuế chưa phân phối, và nguồn vốn của chủ sở hữu khác được sử dụng để mua lại cổ phần theo quy định pháp luật.
  • Có quyết định từ Đại hội đồng cổ đông thông qua trong các trường hợp mua lại lớn hơn 10% trên tổng số cổ phần phổ thông. Hoặc hơn 10% tổng số cổ phần ưu đãi cổ tức đã được phát hành hoặc đã có quyết định của Hội đồng quản trị thông qua trong các trường hợp mua lại không quá 10% trên tổng số cổ phần phổ thông. Trong mỗi 12 tháng, không quá 10% tổng số cổ phần ưu đãi cổ tức được phát hành.
  • Đáp ứng được các điều kiện theo quy định cùa pháp luật chuyên ngành đối với trường hợp công ty đại chúng thuộc các lĩnh vực hay ngành nghề kinh doanh có điều kiện.
  • Công ty đại chúng mua lại cổ phiếu phổ thông và làm số lượng cổ phiếu quỹ đạt từ 25% trên tổng số cổ phiếu cùng loại được lưu hành của công ty trở lên thì bắt buộc phải thực hiện chào mua công khai.
  • Mua lại cổ phần được miễn trừ, theo quy định tại Khoản 1 Điều này trong các trường hợp sau:
  • Mua lại cổ phần lẻ bằng cách phát hành các cổ phiếu để trả cổ tức và phát hành cổ phiếu từ nguồn vốn của chủ sở hữu theo quy định về cổ phiếu quỹ.
  • Công ty chứng khoán mua lại cổ phiếu của mình với mục đích sửa lỗi giao dịch được quy định bởi Ủy ban Chứng khoán Nhà nước.
  • Mua lại cổ phiếu theo yêu cầu từ các cổ đông được quy định tại Điều 90, Luật doanh nghiệp;

4. Khi nào công ty có cổ phiếu quỹ ?

Thực tế cho thấy rằng công ty đại chúng thường mua lại cổ phiếu mình đã phát hành trong những trường hợp sau:

  • Giá cổ phiếu của công ty thấp và công ty quyết định mua lại một lượng cổ phiếu của chính công ty nhằm mục đích kích cầu tăng giá. Việc tổ chức và phát hành mua cổ phiếu của chính công ty có thể sẽ tác động tới thị trường và làm cho tình hình giao dịch cổ phiếu của công ty sôi động hơn đồng thời hạn chế tốc độ giảm giá của cổ phiếu, và thậm chí, giúp cổ phiếu tăng giá trở lại.
  • Công ty mua lại cổ phiếu đã phát hành sẽ làm lượng cổ phiếu đang lưu hành giảm, dẫn tới việc thu nhập trên mỗi cổ phiếu (EPS) cũng sẽ tăng.
  • Công ty kỳ vọng rằng giá cổ phiếu của công ty sẽ tăng trong tương lai nên sẽ mua lại cổ phiếu của chính công ty như một cơ hội để đầu tư.
  • Công ty mua lại cổ phiếu của chính công ty để thưởng cho nhân viên...

5. Quy định về cổ phiếu quỹ đối với mua và bán

Từ ngày 01/7/2016, theo Thông tư 203/2015/TT-BTC thay thế Thông tư 74/2011/TT-BTC. Quy định về cổ phiếu quỹ trong các giao dịch trên thị trường chứng khoán có hiệu lực thi hành.

Theo đó thì các trừ trường hợp được quy định tại khoản 7 và 8 của Điều 8 của Thông tư này, tổ chức niêm yết và đăng ký các giao dịch chỉ được phép mua và bán cổ phiếu quỹ sau khi được Ủy ban Chứng khoán Nhà nước chấp nhận:

  • Trong vòng tối đa 15 ngày làm việc từ ngày Ủy ban Chứng khoán Nhà nước chấp nhận giao dịch cổ phiếu quỹ thì công ty phải thực hiện các giao dịch về cổ phiếu quỹ.
  • Tối thiểu 7 ngày trước khi thực hiện các giao dịch cổ phiếu quỹ thì tổ chức niêm yết và đăng ký giao dịch phải tiến hành công bố các thông tin về giao dịch cổ phiếu quỹ cũng như thời gian thực hiện và nguyên tắc xác định giá khi giao dịch cổ phiếu quỹ.
  • Thời gian giao dịch cổ phiếu quỹ phải hơn 10 ngày và trừ trường hợp có thực hiện giao dịch thỏa thuận thì không được vượt quá 30 ngày.

6. Cách thức thực hiện mua bán cổ phiếu quỹ  

Việc mua và bán cổ phiếu quỹ phải tuân thủ theo các quy định về giao dịch của Sở Giao dịch Chứng khoán và đối với các cổ phiếu đã được chính Sở này niêm yết giao dịch.

Còn đối với các cổ phiếu chưa được Sở Giao dịch Chứng khoán niêm yết thì chỉ có thể mua bán cổ phiếu quỹ thông qua các công ty chứng khoán đã được chỉ định.

Vậy thì làm sao để xác định giá mua vào cũng như bán ra của cổ phiếu quỹ?

Để xác định giá cho cổ phiếu quỹ thì chúng ta cần phải tuân theo một nguyên tắc tính toán cụ thể. Việc mua và bán cổ phiếu quỹ được thực hiện theo những nguyên tắc sau:

  1. Giá đặt bán  ≥  Giá tham chiếu – (Giá tham chiếu * 50% Biên độ dao động giá cổ phiếu)
  2. Giá đặt mua  ≤  Giá tham chiếu + (Giá tham chiếu * 50% Biên độ dao động giá cổ phiếu)

Với mỗi ngày giao dịch thì công ty đăng ký giao dịch phải tiến hành giao dịch cổ phiếu quỹ theo phương thức khớp lệnh và chỉ được đặt lệnh giao dịch với tổng khối lượng tối thiểu là 3% và tối đa là 10% khối lượng giao dịch đã đăng ký.

7. Mua bán cổ phiếu quỹ để làm gì?

Khi bạn đã hiểu được cổ phiếu quỹ là gì thì chắc hẳn bạn cũng sẽ thắc mắc là lý do vì sao các công ty phát hành và mua lại các cổ phiếu này, trong khi lại không có quyền lợi gì đúng không? Sau đây, chúng tôi sẽ bật mí các mục đích chính của việc phát hành cổ phiếu quỹ này nhé.

  • Tăng quyền kiểm soát của công ty: Hạn chế các trường hợp cá nhân hoặc tổ chức lợi dụng giá cổ phiếu giảm và sẽ mua với số lượng lớn nhằm thao túng và chiếm quyền kiểm soát công ty trong tương lai. 
  • Mua và bán lại:thường thì các công ty sẽ mua cổ phiếu quỹ trong lúc thị trường giảm và sẽ bán lại khi thị trường tăng để lấy về phần chênh lệch. Phần tiền chênh lệch này sẽ không được hạch toán vào lợi nhuận ròng nhưng cũng sẽ giúp cải thiện dòng tiền đồng thời tăng thặng dư vốn cổ phần trên báo cáo tài chính.
  • Cải thiện chỉ số tài chính của công ty: Khi mà việc mua khiến cho số cổ phiếu của công ty đang lưu hành giảm thì một vài chỉ số khác sẽ tăng theo một cách gián tiếp, lấy ví dụ cụ thể như ROE (tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu) hay EPS (tỷ suất thu nhập trên cổ phần),… Khi đó thì nhu cầu mua cổ phiếu của công ty rất lớn và giúp cho giá cổ phiếu tăng.
  • Lợi ích cổ đông được đảm bảo: Nhiều công ty sẽ chỉ mua cổ phiếu quỹ khi thị trường đi xuống để có thể giảm lượng cổ phiếu lưu hành. Và điều này sẽ giúp tạo một động lực làm tăng giá trị cổ phiếu mà các cổ đông đang nắm giữ.
  • Thu hồi cổ phiếu ESOP: Công ty sẽ tiến hành mua lại ESOP từ các lao động nghỉ việc và sau đó bán lại cho nhân viên hiện tại để có thể tạo động lực làm việc.

8. Cách hạch toán cổ phiếu quỹ 

  • Khi mua lại cổ phiếu do công ty đã phát hành
  • Đối với trường hợp này thì kế toán khi thực hiện thủ tục thanh toán tiền cho cổ đông theo giá thỏa thuận sẽ ghi là:

Nợ TK 419 - cổ phiếu quỹ ( giá mua lại cổ phiếu).

Có các TK 111 và 112

  • Trong quá trình mua lại cổ phiếu nếu phát sinh các chi phí liên quan trực tiếp tới việc mua lại thì cổ phiếu sẽ ghi:

Nợ TK 419 – cổ phiếu quỹ.

Có các TK 111 và 112.

  • Khi tái phát hành cổ phiếu quỹ
  • Tái phát hành cổ phiếu quỹ với mức giá cao hơn giá thực tế mua lại:

Nợ các TK 111,112 (tổng giá các thanh toán tái phát hành cổ phiếu).

Có TK 419 - cổ phiếu quỹ (giá thực tế khi mua lại cổ phiếu).

Có TK 411 - vốn đầu tư chủ sở hữu (4112) (số chênh lệch giữa giá tái phát hành cao hơn với giá thực tế mua lại cổ phiếu).

  • Tái phát hành cổ phiếu quỹ ra thị trường với mức giá thấp hơn giá thực tế khi mua vào cổ phiếu

Nợ các TK 111,112 (tổng giá thanh toán khi tái phát hành cổ phiếu)

Nợ TK 4112 - thặng dư vốn cổ phần ( chênh lệch giữa giá tái phát hành thấp hơn so với giá thực tế mua lại)

Có TK 419 - cổ phiếu quỹ (giá thực tế khi mua lại cổ phiếu)

  • Khi hủy bỏ số cổ phiếu

Có TK 4112 - thặng dư vốn cổ phần (giá mua lại < mệnh giá)

Có TK 419 - cổ phiếu quỹ (giá thực tế khi mua lại cổ phiếu)

Nợ TK 4111 - vốn góp của chủ sở hữu (mệnh giá của số cổ phiếu bị huỷ bỏ);

Nợ TK 4112 - thặng dư vốn cổ phần (giá mua lại > mệnh giá).

  • Khi chia cổ tức bằng cổ phiếu quỹ.
  • Giá phát hành cổ phiếu quỹ tại ngày trả cổ tức bằng cổ phiếu > giá thực tế mua vào của cổ phiếu quỹ:

Có TK 419 - cổ phiếu quỹ (theo giá thực tế khi mua lại cổ phiếu quỹ)

Nợ TK 421 - lợi nhuận sau thuế chưa phân phối ( là giá phát hành cổ phiếu)

Có TK 4112 - thặng dư vốn cổ phần

– Trường hợp giá phát hành cổ phiếu quỹ tại ngày trả cổ tức bằng với cổ phiếu thấp hơn giá thực tế khi mua vào của cổ phiếu quỹ, ghi:

Có TK 419 – Cổ phiếu quỹ ( theo giá thực tế khi mua cổ phiếu quỹ ).

Nợ TK 421 - là lợi nhuận sau thuế chưa phân phối (giá khi phát hành cổ phiếu)

Nợ TK 4112 - thặng dư vốn cổ phần (giá mua lại cổ phiếu quỹ > giá phát hành tại ngày trả lại cổ tức).

9. Một số lưu ý khi đầu tư cổ phiếu quỹ

  • Để đầu tư thành công thì các nhà đầu tư không chỉ am hiểu về từng loại cổ phiếu mà nhà đầu tư còn phải nhớ các quy tắc thực hiện. Cụ thể thì khi giao dịch cổ phiếu quỹ, các nhà đầu tư cần phải lưu ý một số điểm như sau:
  • Thực chất thì cổ phiếu quỹ là cổ phiếu của các công ty bị thoái vốn. Tuy nhiên thì nó vẫn được các công ty giữ lại để dùng cho những trường hợp cần thiết.
  • Hoàn toàn có thể hủy bỏ cổ phiếu quỹ nhằm mục đích giảm vốn điều lệ có nếu sự đồng ý của đại hội đồng cổ đông.
  • Cổ phiếu quỹ cũng tương tự như loại cổ phiếu chưa phát hành và nó cũng có thể phát hành bất cứ lúc nào.
  • Trong trường hợp các công ty mua lại cổ phiếu quỹ thì sẽ làm giảm đi một lượng vốn nhất định. Chính vì vậy, chủ doanh nghiệp cần tính toán kỹ về sự sụt giảm này và cần đưa ra những phương án dự phòng cần thiết để không gây ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh của công ty. 

10. Một số câu hỏi liên quan cổ phiếu quỹ

  • Cổ phiếu quỹ là tài sản hay nguồn vốn?
  • Nếu lý lẽ rằng ‘công ty bỏ tiền ra mua cổ phiếu quỹ thì cổ phiếu quỹ đó là tài sản của công ty’ hẳn đã in sâu vào suy nghĩ của nhiều người thì nay cũng ít ai có thể ngờ rằng, nếu suy nghĩ thực ra thì đó chỉ là ảo giác. Việc lấy tài sản đó để trả cổ tức cho cổ đông và nếu đang cho nó là bình thường, thì đó có thể là một sự nhầm lẫn chết người.
  • Nhầm lẫn vì ta hay tưởng cổ phiếu quỹ là cái gì “sờ” được, thực ra đó chỉ là hình, bóng, là cái vỏ trống không và đáng nói hơn là, dù cho bút tích trong sổ sách có ghi thì nó cũng KHÔNG phải là tài sản của doanh nghiệp.
  • Điều cần ghi nhận trước tiên chính là hoạt động mua lại cổ phiếu của doanh nghiệp nói chung chứ không hẳn là cổ phiếu quỹ. Thật ra, cổ phiếu quỹ chỉ là phần nổi của vấn đề, doanh nghiệp mua lại cổ phiếu của mình thì có thể sẽ có các quyết định khác nhau: có thể là hủy ngay, giữ để bán lại hoặc có thể sẽ hủy một thời gian sau đó. Trong trường hợp cổ phiếu được mua lại và hủy ngay, thì đó không phải là cổ phiếu quỹ.
  • Tuy nhiên thì kể cả khi không hủy ngay mà để làm cổ phiếu quỹ thì tất cả các giao dịch này đều làm cho vốn của chủ sở hữu giảm xuống. Cách đầu thì giảm vốn dứt khoát và vĩnh viễn, còn cách sau thì là giảm tạm thời.
  • Nói cách khác thì việc doanh nghiệp mua lại cổ phiếu đã phát hành của chính mình thực chất chỉ là việc hoàn vốn cho cổ đông, và là chuộc lại đồng thời triệt tiêu một lượng cổ phần nào đó đã bán ra để giảm “nghĩa vụ”, là đưa một lượng cổ phần (tức vốn) về trạng thái “ngủ”.

Bán cổ phiếu quỹ có tác dụng gì

Thứ nhất, bán cổ phiếu quỹ có thể xem là một giải pháp khá phổ biến hiện nay giúp các công ty niêm yết trên thị trường Việt Nam có thêm nguồn vốn đầu tư vào các dự án mới.

Hơn thế nữa thì giao dịch cổ phiếu quỹ thường có những ảnh hưởng đáng kể tới giá cổ phiếu trên thị trường. Chính vì thế nên việc để các công ty niêm yết tự do can thiệp vào giá cổ phiếu trên thị trường thông qua việc mua bán cổ phiếu quỹ sẽ gây ra việc giảm khả năng tự điều tiết của thị trường.

Thông qua những thông tin mà chúng tôi

chia sẻ về Cổ phiếu quỹ và tổng hợp một số quy định khi giao dịch cổ phiếu quỹ thì chúng tôi hy vọng bạn đọc đã nắm rõ được những quy định về cổ phiếu quỹ. Truy cập kênh của chúng tôi thường xuyên để không bỏ lỡ những thông tin hấp dẫn và mới nhất nhé! Cảm ơn bạn đọc đã theo dõi bài viết của chúng tôi.

 

Bình luận


Tin liên quan