Chứng khoán phái sinh là gì? Có nên chơi chứng khoán phái sinh?

147
Chúng Khoán phái sinh là một dạng công cụ tài chính giúp nhà đầu tư kiếm lời, có dạng là hợp đồng, và có giá trị dựa trên giá của hay nhiều loại tài sản cơ sở.

Chứng khoán phái sinh là một dạng công cụ tài chính, có thể giúp nhiều nhà đầu tư thu được nhiều lợi ích từ nó. Vậy rốt cuộc chứng khoán phái sinh là gì? Có mấy loại chứng khoán phái sinh? Hãy cùng tìm hiểu sau đây.

1. Chứng khoán phái sinh là gì?

  • Chúng Khoán phái sinh là một dạng công cụ tài chính giúp nhà đầu tư kiếm lời, có dạng là hợp đồng, và có giá trị dựa trên giá của hay nhiều loại tài sản cơ sở. Tài sản cơ sở có thể là sản phẩm buôn bán như nông sản, kim loại, v,v.. hoặc công cụ tài chính như cổ phiếu, trái phiếu, lãi suất, v.v.
  • Ví dụ dễ hiểu hơn, chứng khoán phái sinh sẽ cho phép bạn dự đoán giá thành của một sản phẩm trong tương lai tăng hay giảm, tùy theo dự đoán của bạn, nếu tăng thì bạn có lời, nếu giảm thì bạn thua lỗ.

2. Phân loại chứng khoán phái sinh

Chứng khoán phái sinh bao gồm 4 dạng hợp đồng như sau :

2.1. Hợp đồng Kỳ hạn (HĐKH): Là hợp đồng giữa bên mua và bán một loại tài sản cơ sở tại một mức thời gian đặt trước trong tương lai, và với mức giá được xác định trước thời gian được đặt. 

2.2. Hợp đồng Tương lai (HĐTL): Là hợp đồng giữa người bán và người mua về việc mua bán một tài sản cơ sở với mức giá được xác định từ trước tại một mức thời gian cụ thể trong tương lai. Được niêm yết trên Sàn giao dịch Chứng khoán nên được đảm bảo an toàn hơn.

2.3. Hợp đồng Quyền chọn (HĐQC): Người nắm giữ hợp đồng có quyền chọn mua tài sản cơ sở, nhưng không được thực hiện việc mua hoặc bán. Đối tượng hợp tác bắt buộc phải thực hiện giao dịch khi người nắm giữ hợp đồng thực hiện quyền chọn mua với mức giá được xác định từ trước tại một mức thời gian cụ thể trong tương lai. 

2.4. Hợp đồng Hoán đổi (HDHĐ): Là hợp đồng giữa hai bên mà theo đó các bên đồng ý giao dịch, trao đổi các khoản thanh toán định kỳ hoặc đồng ý về trao đổi các luồng tiền trong tương lai theo một phương thức đã được định sẵn và trong một khoản thời gian đã đặt trước.

3. Ví dụ về chứng khoán phái sinh

Ngày 10/2/2005, ông Tú thỏa thuận sẽ mua 50kg gạo của ông Ba, kỳ hạn 1 tháng với mức giá 50.000 đồng/kg. Ngày 10/3/2005, ông Tú và ông Ba thực hiện mua bán gạo với mức giá 50.000 đồng/kg theo đúng hợp đồng. Mặc dù giá gạo trên thị trường lúc này đã tăng lên 100.000 đồng/ kg. 

4. Sự khác nhau giữa giao dịch Chứng khoán phái sinh và giao dịch cổ phiếu

 

 

Chứng khoán cơ sở

Chứng khoán phái sinh

Số lượng phát hành/niêm yết

Có giới hạn 

Không giới hạn

Bán khống chứng khoán

Bị cấm,hạn chế ở một vài thị trường cụ thể.

Tham gia vị thế bán mà không cần có tài sản cơ bản

Số tiền cần phải giao dịch

Phải đủ tiền đúng như giá trị sản phẩm

Chỉ cần một phần tiền trong tổng giá trị sản phẩm.

Thời điểm thanh toán Hoặc chuyển giao

Ngay sau khi giao dịch

Một thời điểm được đặt trước trong tương lai

5. Có nên đầu tư chứng khoán phái sinh? 

Mặc dù có những cơ chế linh hoạt và sản phẩm đa dạng. Nhưng những khác biệt của chứng khoán phái sinh khiến nhà đầu tư lo lắng về việc rủi ro của chứng khoán phái sinh có thể cao hơn so với đầu tư cổ phiếu bình thường.

Trên thực tế, bất cứ việc đầu tư chứng khoán nào cũng đều có những rủi ro. Nhà đầu tư có thể hạn chế chúng bằng cách trau dồi thêm nhiều kiến thức mới, và theo dõi liên tục biến động thị trường lẫn báo cáo tài chính từ các công ty đang đầu tư. Bên cạnh những rủi ro, chứng khoán phái sinh hoàn toàn có đủ ưu điểm đủ để các nhà đầu tư nên quan tâm :

  • Phòng ngừa rủi ro biến động giá: Nhà đầu tư nếu dự đoán được giá cả của một tài sản cơ sở sẽ biến động lên xuống như thế nào trong tương lai, họ sẽ giảm thiểu rủi ro biến động giá bằng việc giao dịch giá đã thỏa thuận trước.
  • Bán khống chứng khoán: Nhà đầu tư có thể bán đi các chứng quyền mình có mà không cần phải có tài sản cơ sở. 
  • Tính thanh khoản cao: Có tính thanh khoản cao do sản phẩm này được niêm yết và giao dịch tập trung trên Sở giao dịch chứng khoán. 
  • Lợi ích đòn bẩy tài chính: Nhà đầu tư chỉ cần ký quỹ một phần nhỏ nhưng có thể giao dịch với các cổ phiếu có giá trị cao hơn số tiền đã ký quỹ, mang lại lợi ích cao.

6. Cách chơi chứng khoán phái sinh

Bước 1: Mở tài khoản giao dịch chứng khoán phái sinh

Đây là bước cơ bản nhất cho bất kỳ nhà đầu tư nào muốn đầu tư chứng khoán. Bạn cần phải có tài khoản chứng khoán cơ sở trước khi muốn tạo bất kỳ tài khoản chứng quyền nào. Nếu bạn chưa có tài khoản chứng khoán cơ sở, bạn cần phải đăng ký đồng thời cả 2 tài khoản. Bạn có thể tìm hiểu tại công ty chứng khoán bạn muốn đăng ký.

Bước 2: Nộp tiền ký quỹ ban đầu

Bạn cần phải nộp tiền ký quỹ ban đầu cho công ty để được kích hoạt tài khoản chứng khoán. Đây được xem như là khoản tiền đặt cọc trước để bảo đảm cho các giao dịch được tiến hành.

Bước 3: Tải và cài đặt phần mềm chứng khoán để chơi

Mỗi công ty sẽ có sàn chứng khoán khác nhau, bạn cần tìm chiểu chung về nó trước khi thực hiện bất kỳ thao tác nào.

Bước 4: Đặt lệnh mua Hoặc bán cổ phiếu

Sau khi đăng ký được tài khoản thì việc của bạn là đặt lệnh mua/bán. 

7. Kinh nghiệm chơi chứng khoán phái sinh

7.1. Giá hợp đồng phái sinh

Bạn nên xem xét giá của một hợp đồng phái sinh vô cùng cẩn thận. Bạn có thể nghiên cứu từ thị trường, diễn biến của giá cả trong tương lai trước khi phán đoán điều gì. Bên cạnh đó, bạn có thể đánh giá mức giá mà đối phương đưa ra có thật sự hợp lý hay không. Nếu bạn thấy hợp lý, bạn có thể ký hợp đồng, còn không thì bạn có thể từ chối.

7.2. Lưu ý về ký quỹ và vị thế trong giao dịch

Mỗi công ty chứng khoán sẽ có quy định về mức ký quỹ nhất định. Ký quỹ sẽ chiếm bao nhiêu phần trăm sẽ phụ thuộc vào giá trị của hợp đồng giao dịch. Nên việc tìm hiểu kỹ ký quỹ sẽ giúp bạn không gặp tình huống bất ngờ.

Trong giao dịch bạn cũng nên để ý vị thế mua hay bán, lúc nào nên mua và lúc nào nên bán.Không nên nhầm lẫn bởi sự khác nhau trong vai trò của người bán và người mua. Đặc biệt nhất là khi bạn phải giao dịch dưới hợp đồng quyền chọn.

7.3. Lên chiến lược hiệu quả

Có nhiều chiến lược chơi rất hiệu quả, bạn có thể tham khảo thêm rất nhiều kiến thức mới. Mỗi chiến lược sẽ cho bạn một góc nhìn khác để bạn có thêm nhiều kỹ năng và cách nhìn nhận vấn đề.

8. Một số lưu ý khi đầu tư chứng khoán phái sinh

8.1. Thường xuyên theo dõi thị trường chứng khoán

Để có thể nắm bắt thị trường kinh tế tốt nhất, phân tích và có thể đầu tư tăng giảm kịp thời.

8.2. Mua cổ phiếu từ nhiều công ty khác nhau

Đa dạng hóa đầu tư để hạn chế rủi ro phòng hờ doanh nghiệp làm ăn thua lỗ.

8.3. Lựa chọn một chuyên gia tư vấn đầu tư phù hợp với bạn

Một chuyên gia tư vấn giỏi sẽ giúp bạn chọn được hướng đầu tư đúng đắn. Nên Nên cân nhắc chọn chuyên gia dựa trên trình độ, chiến lược đầu tư, độ uy tín và kinh nghiệm thực chiến trong đầu tư chứng khoán.

8.4. Luôn luôn học hỏi không ngừng

Thị trường biến động không ngừng nên bạn cũng phải học hỏi để nắm bắt nó.

8.5. Giao dịch theo nguyên tắc

Mỗi nhà đầu tư cần có nguyên tắc của nguyên bản thân để khi có quyết định quan trọng sẽ không bị ý kiến phiến diện của người khác mà làm sai phán đoán.

8.6. So sánh lợi nhuận và rủi ro

Việc này sẽ giúp nhà đầu tư chọn lựa được cổ phiếu tiềm năng. Có một công thức đơn giản để bạn có thể áp dụng trước khi đặt lệnh mua chính là: % lợi nhuận của cổ phiếu < 2% rủi ro

Trong đó: Các điểm giá cao nhất, điểm giá thấp nhất, tổng khối lượng giao dịch trong thời gian gần nhất trên bảng giá đồ thị điện tử chính là căn cứ để bạn xác định % rủi ro và lợi nhuận của cổ phiếu.

8.7. Có kế hoạch chốt lời

Chốt lời là một phương pháp đảm bảo lợi nhuận cho các nhà đầu tư. Khi cổ phiếu đạt đến mức đã định ra, nhà đầu tư sẽ bán một phần hoặc toàn bộ để lấy được lợi nhuận. Còn nếu trong thời gian dài mà cổ phiếu vẫn chưa đạt được mức định ra thì nhà đầu tư nên quyết đoán bán liền và tìm kiếm cơ hội khác.

9. Cách tính lãi lỗ chứng khoán phái sinh

9.1. Tính lãi lỗ tại ngày mở vị thế:

Lãi/lỗ trong ngày = (Giá đóng – Giá mở ) x Số vị thế x Hệ số nhân 

Lãi/lỗ cuối ngày = (Giá cuối ngày – Giá mở) x Số vị thế x Hệ số nhân

9.2. Tính lãi lỗ ngày tiếp theo (nắm giữ qua ngày):

Lãi/lỗ đóng trong ngày = (Giá đóng – Giá thanh toán cuối ngày giao dịch liền trước) x Số vị thế x Hệ số nhân

Lãi/lỗ cuối ngày = (Giá thanh toán cuối ngày – Giá thanh toán cuối ngày giao dịch liền trước) x Số vị thế x Hệ số nhân

9.3. Tính lãi lỗ vào ngày đáo hạn:

Lãi/lỗ vào ngày đáo hạn= (Giá thanh toán cuối cùng – Giá cuối ngày giao dịch liên trước) x Số vị thế x Hệ số nhân.

Kết luận : Chứng khoán phái sinh là công cụ tài chính thích hợp đối với những nhà đầu tư muốn kiếm lời dễ dàng hơn so với chứng khoán cơ sở. Mặc dù có nhiều thứ cần học hỏi, nhưng lợi ích từ nó là một trong những thứ mà nhà đầu tư không nên bỏ qua.

 

Bình luận


Tin liên quan